Zapora na Łomnicy w Karpaczu

W centrum Karpacza, tuż poniżej ulicy Konstytucji 3 Maja, stoi masywna budowla z granitowych bloków – zapora na Łomnicy. To półkolista, 105-metrowa tama, która powstała ponad sto lat temu, by oswoić jedną z najbardziej kapryśnych rzek Karkonoszy. Dziś to miejsce, gdzie turyści robią sobie przerwę od górskich szlaków, spacerują po koronie zapory i obserwują wodę spływającą pięcioma przelewami.

Dlaczego w ogóle powstała zapora w środku miasta

Łomnica to rzeka, która potrafi namieszać. W górnym biegu ma spadek przekraczający 70 promili – to oznacza, że woda spływa z dużą siłą, niosąc ze sobą wszystko, co wpadnie jej w drogę. W 1897 roku przyszła powódź, która zniszczyła domy, drogi, gospodarstwa i linię kolejową. Mieszkańcy Karpacza mieli dość.

W latach 1910-1915 wybudowano więc zaporę z masywnych granitowych bloków. Jej zadanie było podwójne – gromadzić nadmiar wody opadowej, ale też zatrzymywać rumosz skalny, który schodził z gór i niszczył zabudowę poniżej. Budowla spełnia swoją funkcję do dziś, choć teraz większość ludzi przychodzi tu po to, żeby po prostu pospacerować i zrobić kilka zdjęć.

Co zobaczysz przy zaporze

Sama zapora ma półkolisty kształt i ciągnie się na 105 metrów. Po jej koronie prowadzi czerwony szlak turystyczny, którym można dojść aż na Grabowiec w Miłkowie. Nie musisz jednak planować całodziennej wycieczki – większość osób po prostu przechodzi się po tamie z jednej strony na drugą, zatrzymuje się na środku i patrzy na wodę.

Pięć przelewów tworzy malownicze kaskady. Gdy jest więcej wody, widok robi wrażenie. Z prawej strony zapory schodzą kamienne schody do punktu widokowego – warto zejść, bo stamtąd widać całą budowlę od dołu i można lepiej ocenić jej rozmiary.

Powyżej zapory znajduje się niewielki zbiornik wodny, oznaczany na mapach jako Zbiornik Łomnica. Wokół niego można zrobić krótki spacer – zejście z tamy w lewo, okrążenie zbiornika i powrót do punktu wyjścia. Cała pętla zajmuje może pół godziny, w spokojnym tempie.

W okolicy zapory jest też park z ciekawymi rzeźbami – między innymi Duch Gór, przy którym ustawiono kamień ze specjalnym wgłębieniem do siedzenia. Drewniane bramy wejściowe z rzeźbionymi detalami dodają klimatu. Jedna z nich znajduje się przy wejściu od strony ulicy Konstytucji 3 Maja, druga – przy Rondzie Biały Jar (ozdobiona rzeźbą dwóch aniołów trzymających koronę).

Dawno temu dolinę Łomnicy przemierzali Walończycy, którzy szukali złota i kamieni szlachetnych. Wzburzona rzeka mogła nanieść skarby z wyższych partii gór.

Dla kogo to miejsce

Zapora to opcja dla każdego, kto akurat jest w Karpaczu. Rodziny z dziećmi? Spokojnie można przyjść z wózkiem, choć na schody do punktu widokowego już nie. Seniorzy? Bez problemu – teren jest łatwo dostępny, nie ma stromych podejść. Miłośnicy fotografii? Znajdą tu ciekawe kadry, zwłaszcza gdy przez przeliwy spływa więcej wody.

To też dobry punkt startowy dla tych, którzy chcą ruszyć dalej czerwonym szlakiem. Albo po prostu miejsce na krótki oddech, gdy centrum Karpacza zaczyna być zbyt zatłoczone.

Infrastruktura wokół zapory

Nad północnym brzegiem zbiornika działa restauracja, która przez lata słynęła z dancingów i koncertów polskich gwiazd. W pobliżu jest też kawiarnia i muszla koncertowa – latem bywa tu sporo imprez plenerowych. Cały teren zyskał charakter miejsca spotkań, gdzie lokalni przychodzą na spacer, a turyści robią przerwę między atrakcjami.

Kiedyś przy zaporze stało małe schronisko Talsperre Baude z restauracją i kawiarnią. Było też kąpielisko i wypożyczalnia kajaków oraz rowerów wodnych, choć nie wiadomo, czy te usługi działają obecnie.

Skuteczność zapory potwierdziła kolejna wielka powódź, która przyszła wiele lat po jej budowie – tym razem Karpacz był bezpieczny.

Jak dojechać i gdzie zaparkować

Zapora znajduje się w zachodniej części Karpacza, przy ulicy Konstytucji 3 Maja. Karpacz nie jest dużym miastem, więc jeśli masz nocleg w centrum, najprościej dojść piechotą. Z głównego deptaka to kilka minut spaceru.

Jeśli przyjeżdżasz samochodem, w okolicy Ronda Biały Jar są liczne parkingi. Nie zawsze jest łatwo znaleźć miejsce, zwłaszcza w weekendy i w sezonie – to popularne miejsce i parking bywa zapchany. Większość parkingów w tej okolicy jest darmowa, ale warto przyjechać wcześniej rano albo po południu, gdy część turystów już wyjeżdża.

Współrzędne GPS: 50.7770982, 15.7448137. Można też po prostu wpisać w nawigację „Zapora na Łomnicy, Karpacz” – większość aplikacji poradzi sobie z tym bez problemu.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, czas zwiedzania

Wstęp na zaporę jest bezpłatny – nie ma tu żadnych biletów ani cennika. Można przyjść o każdej porze dnia i nocy, zapora jest ogólnodostępna przez cały rok. Oczywiście rozsądek podpowiada, żeby nie chodzić tam po zmroku, gdy widoczność jest słaba, ale formalnie nic nie stoi na przeszkodzie.

Ile czasu zarezerwować? Jeśli planujesz tylko przejść się po koronie zapory i zrobić kilka zdjęć – wystarczy 20-30 minut. Chcesz zejść do punktu widokowego i okrążyć zbiornik? Dolicz kolejne pół godziny. Jeśli zamierzasz usiąść w kawiarni albo restauracji przy zbiorniku – możesz zostać dłużej, to zależy od Ciebie.

Zapora to dobry punkt do połączenia z innymi atrakcjami w Karpaczu. Jest blisko centrum, więc można wrzucić ją do planu dnia między wizytą w Muzeum Zabawek a kolejką na Kopę. Albo wykorzystać jako rozgrzewkę przed dłuższym szlakiem w góry – czerwony szlak prowadzi dalej na Grabowiec.

Najlepiej wygląda po większych opadach, gdy przez przeliwy spływa więcej wody i kaskady są bardziej efektowne. Latem w okolicy bywa zielono i przyjemnie, zimą – jeśli akurat nie ma tłumów – można złapać spokojniejszy klimat.